Blegtorët, këtë fillimvit, janë të detyruar ta sheshin qumështin 33% më lirë, pasi ka një kërkesë të ulët në markete dhe fabrikat janë plot me stoqe. Edhe pse çmimet e bulmetit me pakicë në vendin tonë janë më të lartat në Europë, ato nuk janë të mjaftueshme për të siguruar qëndrueshmërinë e të gjithë zinxhirit të tregut të bulmetit nga prodhimi në market. Mungesa e subvencioneve dhe ngarkesa e lartë fiskale në të gjithë zinxhirin e prodhimeve blegtorale e ka bërë çmimin e qumështit në ferma 40-50% më të lartë se qumështi i papërpunuar nga importi. Fermat e të imtave falimentojnë nëse shesin poshtë nivelit 160 lekë, ndërsa ato të lopëve, poshtë nivelit 930 lekë për litër. Rritja e subvencionit dhe reduktimi i TVSH vlerësohen si zgjidhje të shpejta
Blerina Hoxha
Dafina, pasi punoi disa vite në Greqi në sektorin e blegtorisë, u kthye në Shqipëri bashkë me bashkëshortin dhe tre fëmijët për të ndërtuar fermën e saj me dele të racës pranë familjes, me përvojë shumëvjeçare në mbarështimin e bagëtive për qumësht.
Sot ajo është e zhgënjyer, me borxhe dhe kredi, pa një treg për produktet dhe gati me vendimin për t’u larguar sërish. Në këtë fillimviti, baxhot nuk po i japin më shumë se 100 lekë për litër qumësht, teksa ajo thotë se poshtë 150 lekë është me humbje.
“Bleva jashtë vendit 200 dele të racës franceze. Profesionin e njoh, pasi kam punuar në Greqi. Mora toka me qira dhe po përdor një stallë të vjetër.
Tokat vitin e kaluar u përmbytën dhe nuk munda që t’i mbjell, kështu që pagova qira pa asnjë përfitim. Në anën tjetër, ujku më dëmtoi delet, pasi u detyrova të përdor kullota në mal.
Tani kam marrë kredi për të blerë misrin për të ushqyer tufën, nuk mund ta përballoj uljen e çmimit”, tha Dafina, e cila e ushtron aktivitetin në zonën e Balldrenit në Lezhë. Si Dafina janë shumica e blegtorëve shqiptarë, të cilët janë të ekspozuar nga ndryshimi i çmimeve nga dita në ditë, në një kohë që kostot sa vijnë e rriten.
Si po intensifikohet kriza
Blegtoria shqiptare është në një pikë që, nëse nuk subvencionohet dhe lirohet nga taksat, do të shkojë drejt zhdukjes. Rritja me 25% e çmimit vitin e kaluar e ka bërë qumështin dhe nënproduktet e tij të paprekshme në raftet e marketeve në këto ditë janari, kur mungojnë edhe turistët.
Fabrikat pohojnë se rënia e kërkesës në tregjet e pakicës ka krijuar stoqe, fenomen që po shton presionin blegtorët për uljen e çmimit të qumështit.
Blegtorët e të imtave, të cilët shiten me çmim të lartë vitin e kaluar (180 lekë litri qumështin e dhisë dhe deles) janë hedhur këto ditë në protesta, pasi pretendojnë se ulja e çmimit poshtë 160 lekë për litër i çon në faliment. Në Bashkimin Europian, një kilogram qumësht i dhisë kushtoi në muajin janar 2023 rreth 105 euro për 100 kilogram (ose 1,05 euro për kilogram).
Një kilogram i qumështit të lopës nga ferma në tregun shqiptar aktualisht shitet nga 50-90 lekë për kilogram në varësi të rajonit dhe llojit të fermës, ndërsa në BE, çmimi mesatar i një kilogrami qumësht në fermë është 35-45 cent.
Veç të tjerash, tregu i bulmetit vuan nga çrregullimi i lartë i kërkesës dhe ofertës. Luis Ndreka, nga kompania “Lufra”, tha se në sezonin e verës ka shumë kërkesë, e cila nuk përballohet nga qumështi i blegtorëve, ndërsa tani ka qumësht, po nuk ka kërkesë në treg.
Prodhuesit dhe blegtorët pohojnë se kostot në zinxhirin e blegtorisë janë të larta, pasi shteti nuk e subvencionon sektorin. Me heqjen e përjashtimit të TVSH, duke rikthyer edhe një herë nivelin 20%, situata e përkeqësua më tej. Çmimi i qumështit në fermë aktualisht është 40% deri në 80% më i lartë se në BE dhe rajon.
Në Shqipëri, vitin e kaluar, blegtorët që kishin mbi 10 krerë lopë morën nga 98 euro për kokë me dy këste.
Ndërsa në Serbi pas grevës së blegtorëve, vitin e kaluar, subvencioni për një lopë qumështi është 365 euro dhe për çdo litër, blegtori merr mbrapsht 0.16 cent.
Kjo diferencë në çmime po i orienton fabrikat shqiptare drejt importit të qumështit nga jashtë, gjë që do të thotë se është një presion i shumëfishtë për blegtorët që tashmë vuajnë nga kostot e larta të lëndës së parë, mungesa e fuqisë punëtore dhe braktisja e fshatit.
Zoti Begeja, nga kompania “Erzeni”, thotë se, vitin që shkoi kishte kërkesë të lartë në treg për produkte të bulmetit nga të imtat dhe konkurrenca ishte shumë e fortë, duke rritur çmimet e qumështit në nivele jashtë çdo lloj arsyeje biznesi.
Vitin e kaluar pati vështirësi për furnizime nga jashtë, pasi edhe Rajoni po vuante pasojat e vitit të kaluar, por tani situata është normalizuar.
“Këto çmime u reflektuan edhe në treg, duke ua bërë të pamundur konsumatorëve për t’i blerë, duke sjellë uljen e konsiderueshme të konsumit dhe i gjithë prodhimi është stok në magazinat e përpunuesve. Edhe pse përpunuesit i kanë ulur çmimet nën kosto, përsëri kërkesa për këto produkte është shumë e ulët.
Në këtë situatë jemi të detyruar të reflektojmë uljen e çmimeve te fermerët, por edhe në shitjen e djathit me shumicë, me qëllim rritjen e konsumit”, – tha zoti Begeja. Blegtorët e të imtave kanë pohuar se shitjet nën 160 lekë për kilogram e bëjnë të pamundur mbarështimin.
Taulant Pupa, administratori i fabrikës së përpunimit të qumështit “Vita 2001”, thotë se në zonën e Korçës, çmimi i blerjes së qumështit për shkak të mungesës së shitjeve ka rënë. Sipas tij, çmimet e qumështit të lopës kanë rënë nga 70 lekë në 65 lekë për litër pa TVSH.
Madje disa fabrika, sipas tij, po e blejnë qumështin nga fermeri 50 lekë për litër pa TVSH. Zoti Pupa tha se rënia e çmimit nuk i favorizon fermerët, të cilët në këto momente janë të dyzuar të qëndrojnë në Shqipëri apo të largohen në emigracion. Kjo pritet të ndikojë te rënia e prodhimit të qumështit, pasi çmimi i ulët nuk e nxit fermerin të mbajë bagëti.
Ervin Resuli, i cili ka një fermë të nivelit mesatar në zonën e Fierit tha se, çmimet nën 93 lekë për litër me TVSH falimentojnë fermat e lopëve.
Luhatjet në çmime dëmtojnë blegtorinë
Shqipëria nuk ka një konsum të shpërndarë në mënyrë të qëndrueshme në të gjithë muajt e vitit. Vitin e fundit pati një kërkesë jo të zakontë në tre muajt e verës, për shkak të fluksit të lartë të turistëve.
Pas festave të dhjetorit, tani në janar, shitjet kanë prekur fundin. Administratorët e kompanisë “Erzeni” pohuan se çmimi i djathit të deles dhe dhisë është ulur me 18%, nën kosto por sërish nuk ka shitje.
Vitin e kaluar, në pranverë, djathi kaçkavall i deles arriti në 1500 lekë për kilogram, nga 1350 që ishte më parë, ndërsa aktualisht gjendet me ulje në markete edhe me 1200 lekë kilogrami.
Në këtë periudhë, çmimi ka rënë, pasi në vend është vetëm popullsia rezidente, e cila është në ulje, në krahasim me 10 vite më parë nga emigracioni i lartë. Sipas INSTAT, nga viti 2011-2022 kanë emigruar mbi 500 mijë njerëz.
Përpunuesit e brumërave dhe importuesit e sheqerit kanë dhënë alarmin se konsumi në vend ka rënë si rrjedhojë e niveleve të larta të emigrimit të të rinjve, që janë edhe konsumatorë të mëdhenj të këtyre produkteve.
Është e vërtetë që çmimet e bulmetit në vend janë të larta, si të produktit final, por gjithashtu edhe ato të blerjes nga fermat. “Kostoja e lëndës së parë qumësht ferme është mbi 50% e kostos totale të produktit final.
Sigurisht që ka ndikim të madh te çmimi i produktit final, që do të thotë se, nëse çmimi i qumështit do të bjerë, rrjedhimisht do të ulet edhe çmimi i produktit në raft”, – tha z. Ndreka nga kompania “Lufra”.
Shoqata e Përpunuesve të Qumështit argumenton se, duhet patjetër që lënda e parë në sektorin e përpunimit të qumështit, pra qumështi i freskët që blihet nga fermerët, të ketë një çmim të barabartë, ose shumë të përafërt, me çmimin e qumështit të prodhuar nga fermerët e rajonit ose të Bashkimit Europian.
Vetëm në këtë mënyrë, sipas Shoqatës, mund të këtë perspektivë dhe rritje sektori i përpunimit të qumështit në vendin tonë.
Nëse në Shqipëri, kompanitë e përpunimit do të vijojnë të operojnë me kosto shumë të larta, atëherë do të jetë e pamundur që të përballohet presioni i vazhdueshëm i produkteve të importit. Kostot e sektorit janë shumë të larta dhe për disa operatorë, edhe të papërballueshme.
Deformimet në treg dhe konsumi me hope dëmton fermerët. Blegtorët shqiptarë nuk kanë kapacitete depozituese, nuk kanë mundësi të përballojnë kostot e transportit, nuk janë të përfaqësuar me sindikata dhe janë “viktima” të ndryshimeve të çmimeve, sipas nevojave të tregut.
Në vende të tjera të Europës, këto luhatje eliminohen nga subvencionet. Në të gjithë vendet fqinjë, subvencionet ndaj blegtorëve u rritën më tej pas kostove që krijoi lufta në Ukrainë, duke rritur më tej konkurrencën me vendin tonë.
Importet e bulmetit dyfishohen nga 2015-a, rrezik për tufat
Më vështirësish, përpunuesit rrisin të ardhurat
Zgjidhja shihet të subvencionet dhe reduktimi i TVSH





Monitor